Telefonunun dinlendiği nasıl öğrenilir ve ne yapılması gerekir

Telefon dinleme ve dijital takip gün geçtikçe daha korkutucu hâl alsa da belirtileri erken fark ederek gizliliğinizi korumanız mümkündür. Şarjın hızlı tükenmesi, cihaz boştayken gerçekleşen düzensiz işlemler ya da tanımadığınız uygulama ve faaliyetler, birinin cihazınızı izlediği anlamına gelebilir.

Bu rehberde tanılama kodlarını kullanma ve çağrı yönlendirme ayarlarını kontrol etme gibi tekniklerle Android ve iPhone’da telefon dinleme belirtilerini nasıl fark edeceğinizden bahsedeceğiz. Ayrıca olası spyware’leri nasıl sileceğinizi ve telefonunuzu ileride nasıl koruyacağınıza dair de bilgi alacaksınız. Bu yazının sonuna geldiğinizde, olası takipleri nasıl tespit edeceğinizi ve tespit ettiğinizde ne yapacağınızı biliyor olacaksınız.

Telefonunuzun dinleniyor olabileceğini gösteren belirtiler

Cihazınız takip ediliyorsa küçük sorunların ötesine geçen, bariz bir şekilde tuhaf sorunlarla karşılaşmanız mümkündür. İşte dikkat etmeniz gerekenler:

• Hızlı tükenen şarj ya da fazla ısınma: Spyware genelde arka planda çalışır ve telefonu kullanmadığınız zamanlarda bile şarjı tüketerek telefonunuzu ısıtır. Bir diğer belirti de başka bir uygulamaya geçerken cihazın yavaşlaması veya donmasıdır.
• Veri kullanımında açıklayamadığınız artışlar: Telefonunuz interneti her zamankinden fazla kullanıyor ama buna bir anlam veremiyorsanız bunun sebebi, bilgilerinizi üçüncü taraflarla paylaşan dinleme uygulamaları olabilir.
• Telefon boştayken tuhaf durumlar: Telefonunuzun ışığı yanıyor, kendi kendine baştan açılıyor ya da herhangi bir şey yapmasanız da ses çıkarıyorsa cihaza uzaktan komut geliyor olabilir.
• Telefonun kapanmasında gecikme yaşanması: Dinlenen telefonların kapanması, gizli casus yazılımlarının kapanmada sorun yaşaması sebebiyle uzun sürebilir.
• Tanımadığınız uygulama ve simgeler: Yüklediğinizi hatırlamadığınız uygulamalar, aslında zararsız araç kılığına girmiş casus yazılımlar olabilir. Cihazınız bir anda yavaşlamaya başlamışsa yüklü uygulamalarınızı kontrol edin.
• Sembol ya da rakamların bulunduğu garip mesajlar: Rastgele harf ve rakamlardan oluşan mesajların aslı, cihazınızı uzaktan kontrol etmeye yarayan komutlar olabilir.
• Garip görünen web site veya uygulamalar: Bildiğiniz sayfalar olması gerektiği gibi yüklenmiyor ya da sizi tuhaf sitelere yönlendiriyorsa sinyal bozma veya veri çalma gibi bir sorunla karşılaşıyor olabilirsiniz.
• Kendi kendine çalışan kamera veya mikrofon: Kamera ışığınız ya da mikrofonunuz izniniz olmadan açılıyorsa biri sizi gizlice izliyor ya da dinliyor olabilir.

Telefonunuzun dinlenip dinlenmediğini nasıl kontrol edersiniz

Sırf normalden farklı çalışıyor diye telefonunuz dinleniyor diye bir sonuca varamazsınız. Yine de tuhaflığın neden kaynaklandığını öğrenmek ve cihazınızda saklanabiliyor olabilecek spyware’leri tespit etmek için Android ve iPhone’a yerleşik gelen birkaç araçtan faydalanabilirsiniz.

1. Arama yönlendirme ayarlarına bakın

Arama yönlendirme, gelen aramaları başka bir numaraya yönlendirir. Saldırganlar bilginiz olmadan cihazınızda çağrı yönlendirmeyi açmak için spyware kullanabilir ya da cihazınıza fiziki olarak erişebilir. Daha sonra telefonunuza gelen aramalar, onların kullandığı cihaza gönderilir.

Arama yönlendirme açıksa ama bunu siz yapmamışsanız telefonunuz dinleniyor olabilir.

Android’de

Aşağıdaki adımların tamamı, HyperOS işletim sisteminin son sürümünde çalışan bir Xiaomi telefon üzerinde uygulanmıştır ama bu işlemler çoğu Android cihazında benzerdir. Bu, bu yazıdaki bütün Android rehberleri için geçerli bir durumdur.

1. Phone (Telefon) uygulamasını açın.
   
2. Settings (Ayarlar) kısmına gidin.
   
3. Calling accounts (Arama hesapları) kısmını seçin.
   
4. Call-forwarding settings (Arama yönlendirme ayarları) butonunu seçin. 
   
5. Buradaki numaraları kontrol edin ve tanımadıklarınızı silin.
   

iPhone’da

1. Settings (Ayarlar) kısmından Apps (Uygulamalar) butonunu seçin.
   
2. Phone (Telefon) uygulamasını arayın.
   
3. Call Forwarding (Arama Yönlendirme) seçeneğine dokunun.
   
4. Tanımadığınız bir numara varsa toggle Call Forwarding off (Arama Yönlendirmeyi kapatın).
   

Daha fazla bilgi al: Dolaşım ve/veya İşaretleşme Sistemi No. 7 (SS7) ağı ile ilgili güvenlik açıkları, aramaları izinsiz bir şekilde yönlendirmede kullanılabilir. Saldırganlar mağdurun telefonundaki aramaları dinleyebilir, SMS mesajlarını görebilir ve konumunu takip edebilir. Bu yöntemler, etkilenen telefon üzerinde kötü amaçlı işlemlerin hiçbir belirtisini göstermez. Neyse ki özel donanım gerektirdiği için bu saldırılar çok nadir görülür.

2. Tanılayan MMI kodları kullanın

İnsan Makine Arayüzü (MMI) kodları, gizli arama yönlendirme ayarlarını kontrol etmenize yardımcı olabilir.

• Arama, mesaj ve verilerinizin yönlendirilip yönlendirilmediğini öğrenmek için *#21# numarasını tuşlayın. Bu kod, çoğu Mobil İletişim İçin Küresel Sistem (GSM) ağındaki koşulsuz arama yönlendirme durumunu kontrol eder.
  
• Telefonunuza ulaşılamadığında (örneğin kapsama alanının dışında olunduğunda) aramaların nereye gittiğini görmek için *#62# numarasını tuşlayın.
  

Bu kodlardan birinde, tanımadığınız bir numaraya yönlendirme yapıldığı çıkmışsa ortada şüpheli bir durum vardır ama bu, telefonunuzun kesinlikle dinleniyor olduğu anlamına gelmez. Bazı GSM operatörleri, sesli mesaj ya da diğer meşru hizmetler için arama yönlendirmeyi kullanır. Bu yüzden bu numarayı hat sağlayıcınıza sormanız daha iyi olacaktır.

3. Cihazınızda spyware ve malware taraması yapın

Spyware çoğu zaman arka plan işlemlerinde veya uygulamalar içinde saklanır. Tam güvenlik taraması yaparak bu gibi tehditleri tespit edebilir ve ortadan kaldırabilirsiniz.

Android’de yüklü uygulamaları taramak ve zararlı davranışları kontrol etmek için Google Play Protect’i kullanabilirsiniz. Google Play Protect bir cihazdaki uygulamaların tamamını tarar (kaynak fark etmeksizin) ve sorunlu bir uygulamayla karşılaşırsa sizi uyarır. Google Play Store uygulamasını açın, profil simgenize dokunun Play Protect’i seçin ve Scan (Tara) tuşuna dokunun.

iPhone’lara virüs bulaşma ihtimali, cihazınızı jailbreak'leme işine girmemişseniz çok daha düşüktür. Jailbreak işlemi, siber suçluların kötü amaçlı yazılım yüklemek için kullanabileceği güvenlik açıklarına neden olabilir.

Daha fazla bilgi al: Spyware ve malware ile ilgili kapsamlı rehberlerimize göz atınız.

4. Bilmediğiniz uygulamalara vermiş olduğunuz izinlere bakın

Spyware’ler ve hatta gerçek uygulamalar bile gerekenden daha fazla izin isteyebilirler. Zaman geçtikçe riskleri göz ardı pek çok izin vermiş olma ihtimaliniz vardır. Dolayısıyla uygulamalara sesinizi kaydetme, konumunuzu takip etme veya kameranızı kullanma gibi izinler vermiş olabilirsiniz.

Android’de

1. Settings (Ayarlar) ve Permissions (İzinler) kısmına gidin. Hızlıca bulmak için arama çubuğuna yazabilirsiniz.
   
2. Microphone (Mikrofon), Camera (Kamera), ve Location (Konum) gibi yerlere bakın ve bu izinlere ihtiyacı olmayan uygulamaların revoke access (erişim hakkını kaldırın).
   

Daha fazla bilgi al: Gizlilik hakkında püf noktaları için kapatılması önerilen Android ayarları yazımıza göz atınız.

iPhone’da

1. Settings (Ayarlar) ve Privacy & Security (Gizlilik ve Güvenlik) kısmına gidin.
   
2. Location Services (Konum Servisleri)kısmını seçin ya da Microphone (Mikrofon) ve Camera (Kamera) gibi ayarlara kaydırıp hangi uygulamaların erişimi olduğunu görün.
   
3.  Kullanmadığınız ya da güvenmediğiniz uygulamaların Toggle permissions off (izinlerini kapatın).

Bu izinleri kontrol ederek bu denli izne sahip olmasına gerek olmayan uygulamaları saptayabilirsiniz. Gereksiz erişimleri kaldırmak, uygulamaların ne kadar veri toplayabileceğini sınırlar ve gizlice takip edilme riskini azaltır.

Telefonunuzun dinlenmesini nasıl önlersiniz

Birinin telefonunuzu dinlediğinden şüpheleniyorsanız bunu durdurmak için birkaç işlemde bulunabilirsiniz.

1. Telefonunuzu güvenli modda açın

Güvenli mod, tüm üçüncü taraf uygulamaları geçici olarak devre dışı bırakıp yalnızca telefonunuzla birlikte gelen sistem uygulamalarını çalıştıran bir sorun çözme aracıdır. Bu sayede sorunun sebebinin bir spyware ya da başka bir kötü amaçlı yazılım olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Telefonunuzun güvenli moddayken normal bir şekilde çalışıyorsa (fazla ısınma, şarjı fazla tüketme vb. yoksa) sorunun kaynağı muhtemelen yüklemiş olduğunuz uygulamalardan biridir. Güvenli moddan çıktıktan sonra, sorununuz çözülene kadar şüpheli görünen uygulamaları teker teker silin.

Android’de güvenli modu açmak için gerekenler

1. Güç tuşuna basılı tutun ve güç seçenekleri menüsünün açılmasını bekleyin.
2. Kapat seçeneğine basılı tutun. Bir süre sonra güvenli modda yeniden başlat seçeneğini göreceksiniz.
3. Tamam’a dokunun. Telefonunuz güvenli modda baştan başlatılacak.
4. Güvenli moddayken yaşadığınız sorunların çözülüp çözülmediğini gözlemleyin.
5. Güvenli moddan çıkmak için telefonunuzu normal şekilde yeniden başlatın.

Not: Bazı cihazlarda güvenli modu açmak için telefon baştan başlatılırken ses açma/kapama tuşuna basılı tutmanız veya buna benzer başka bir yöntem kullanmanız gerekebilir. Eğer güvenli modda açma seçeneği çıkmamışsa telefon üreticisinin destek ekibine ulaşın.

iPhone’da güvenli modu açmak için gerekenler

iPhone’ların jailbreak işlemi yapılmamış cihazlarında güvenli mod seçeneği bulunmaz ama gizli uygulamaların gözünüzden kaçmaması için arka planda çalışan uygulamaları sınırlayabilirsiniz:

1. Settings (Ayarlar) ve General (Genel) kısmına gidin.
   
2. Background App Refresh (Arka Planda Uygulamaları Yenile) butonuna dokunun.
   
3. Seçtiğiniz uygulamayı kapatmak istiyorsanız uygulamanın yanında bulunan düğmeyi kapatın. Yenilemeyi tamamıyla kapatmak istiyorsanız tekrar Background App Refresh (Arka Planda Uygulamaları Yenile) seçeneğine ve daha sonra da Off (Kapalı) butonuna dokunun.
   

Arka plandaki uygulamaların yenilemesini kapattığınızda cihazın performansı artıyor ya da yaşadığınız sorunlar gideriliyorsa bu, arka planda çalışan uygulamalardan birinin zarar veriyor olduğu anlamına gelir.

2. Gerekirse fabrika ayarlarına dönün

Ne yaparsanız yapın spyware ya da kötü amaçlı yazılımdan kurtulamıyorsanız fabrika ayarlarına dönerek cihazınızı ilk hâline döndürebilir ve üçüncü taraf uygulamalar ve verileri ortadan kaldırabilirsiniz. Bunu yapmadan önce önemli dosyalarınızı yedeklemeyi unutmayın çünkü bunun sonucunda cihazınızdaki her şey silinecektir.

Android’de

1. Settings (Ayarlar) kısmını açın.
2. About phone (Telefon hakkında) kısmına gidin.
   
3. Factory reset (Fabrika ayarlarına sıfırlama) seçeneğine dokunun.
   
4. Erase all data (Tüm verileri sil) seçeneğine dokunun.
   
5. Seçiminizi onaylayın ve sıfırlamanın tamamlanmasını bekleyin.

iPhone’da

1. Settings (Ayarlar) ve General (Genel) kısmına gidin. Ardından Transfer or Reset iPhone (iPhone’u Aktar veya Sıfırla) seçeneğine dokunun.
   
2. Erase All Content and Settings (Tüm İçerikleri ve Ayarları Sil)seçeneğine dokunun.
   
3. Gerekirse parolanızı veya Apple ID’nizi girin ve sıfırlama işlemini onaylayın.

3.  Şüpheli uygulama ve dosyaları silin

Yüklediğinizi hatırlamadığınız uygulamaları, özellikle de her yerde görebileceğiniz kadar genelgeçer bir simgesi veya adı olan uygulamaları silin. Bunu yapmak için uygulamanın simgesine basılı tutun ve Remove App (Uygulamayı Kaldır) veya benzer bir butonu seçin. Bazı Android telefonların bu menüsünde sil seçeneği olmayabilir ama uygulamanın ayarlarına buradan erişebilir ve cihazınızdan kaldırabilirsiniz.

Daha fazla bilgi al: Kötü amaçlı uygulamaları silme konusunda daha fazla bilgi için Android'de malware'ler nasıl kaldırılır yazımıza göz atınız.

4. Telefonunuzun yazılımını güncel tutun

Yazılımınızı güncel tutarak spyware’lere karşı en iyi güvenliği elde edebilirsiniz. Saldırganların gözetim uygulamalarını yüklemek veya uzaktan kullanmak için kullandığı güvenlik açıkları, bu güvenlik yamalarıyla kapatılır.

Android’de

1. Settings (Ayarlar) kısmından About phone (Telefon hakkında) butonuna dokunun.
2. Firmware version (Yazılım sürümü) butonuna dokunun.
   
3. Aşağı kaydırın ve Check for updates (Güncelleştirmeleri denetle) tuşuna dokunun ve güncelleme varsa Download update (Güncellemeyi indir) butonuna dokunun.
   

iPhone’da

1. Settings (Ayarlar) ve General (Genel) kısmına gidin.
2. Software Update (Yazılım Güncelleme) seçeneğine dokunun.
   
3. Güncelleme varsa Update Now (Şimdi Güncelle) butonuna dokunun.
   

5. Sorununuzu GSM operatörünüze ya da polise bildirin

Telefonunuzun dinlendiğine dair şüpheleriniz varsa aşağıdakileri yapmayı düşünebilirsiniz:

• GSM operatörünüze ulaşın ve şüpheli durumu bildirin. Anormal bir durum olup olmadığını görmeleri için hattınızı takip etmelerini izleyin.
• Pek çok yargı alanında birini izinsiz takip etmek "cezayı gerektiren suç” olarak kabul edilir. Arama kaydı, yönlendirme ayarları veya ekran görüntüleri gibi kanıtlarla polise ulaşın ve bu konuyu soruşturmalarını isteyin.

Gelecekte telefonunuzun dinlemeye karşı nasıl korursunuz

Telefonunuzu güvence altına aldıktan sonra gerekli önlemleri de alarak gelecekte yaşayabileceğiniz dinleme veya spyware gibi sorunların önüne geçebilirsiniz.

Resmî olmayan kaynaklardan dosya indirmeyin

Spyware’lerin telefonlara bulaşmasının en yaygın sebebi, güvenilir uygulama mağazaları dışından uygulama indirmektir. Üçüncü taraf web siteler gerçekmiş gibi görünen ama aslında gizlice malware ve takip araçları içeren uygulamalara ev sahipliği yapar.

Google Play Store ve Apple App Store’un aksine bu sitelerde kötü amaçlı yazılımları filtreleyen güvenlik kontrolleri yoktur. Ücretsiz oyun ve yardım araçları gibi zararsız görünen uygulamalar bile gizlice spyware içerebilir. Güvende kalmak için her zaman resmî uygulama mağazalarını kullanın ve yeni bir şey yüklemeden önce geliştiriciyi, uygulama yorumlarını ve istenilen izinleri kontrol edin.

Daha fazla bilgi al: İnternetteki güvenilmez bazı reklamlar sizi kandırarak kötü amaçlı uygulamaları yüklemenize neden olabilir. Bunu önlemek için Android'de açılır reklamları önlemenin yolları yazımıza göz atınız.

Antivirüs, anti-spware ve VPN uygulamaları kullanın

Cihazınıza güvenebileceğiniz bir mobil güvenlik uygulaması yüklemek, bir spyware yazılımı size zarar vermeden önce tespit edip engellemenin en etkili yollarından bir tanesidir. Bu uygulamalar cihazınızı gerçek zamanlı olarak tarar ve şüpheli dosyaları, güvenilir olmayan linkleri ve gizli malware’leri engeller.

Birçoğu ayrıca güvenli dolaşma, arama engelleme ve otomatik tehdit kaldırma gibi özellikleriyle telefonunuzun dâhilî korumasına fazladan bir güvenlik katmanı ekler.

Bilhassa herkese açık Wi-Fi ağlarında gizlilik koruması arıyorsanız ExpressVPN gibi güvenilir bir sanal özel ağ (VPN) kullanmayı düşünebilirsiniz. VPN’ler internet trafiğinizi şifreler ve aynı ağda olsanız bile üçüncü tarafların, verilerinizi takip etmeleri ve çalmalarını önler.

Daha fazla bilgi al: iPhone ve Android cihazlarımız için mobil güvenliği hakkında kapsamlı rehberimize göz atınız.

Kullanmıyorsanız Bluetooth ve konum özelliklerini kapatın

Bluetooth ve GPS zaman zaman hareketlerinizi takip etmede ya da cihazınıza izinsiz bağlanmada kullanılabilir. İzinsiz erişim riskini azaltmak istiyorsanız kullanmadığınız zamanlarda bu iki özelliği kapatın.

• Android’de: Quick Settings (Hızlı Ayarlar) menüsünden Bluetooth ve Location (Konum) ayarlarını kapatın.
  
• iPhone’da: Bluetooth ayarını Control Center (Denetim Merkezi) kısmından yapabilirsiniz.
  

Not: iOS'ta Konum Servisleri'ni devre dışı bırakmak için Settings (Ayarlar) > Privacy & Security (Gizlilik ve Güvenlik) > Location Services (Konum Servisleri) kısmından kapatabilirsiniz.